Da je Festival filmskog scenarija i prostor u kom se čuvaju sećanja, otvaraju arhive i iznova čita istorija domaće kinematografije, pokazala je i promocija izdanja Filmskog centra Srbije, „Jutro u mraku“ Miloša Čolića i „Srpski film: šezdesete“ Saše Radojevića.
Kroz ova dela, predstavlјena u okviru pratećeg programa, trećeg dana jubilarnog, 50. Festivala filmskog scenarija, autori su publici u vrnjačkoj Biblioteci približili različite, ali podjednako važne poglede na domaću kinematografiju. Jedan kroz filmske priče, anegdote i zaboravlјene tragove prošlosti, a drugi kroz analizu jedne od najznačajnijih decenija srpskog filma.
Čolićevo delo donosi paralelnu istoriju jugoslovenskog i srpskog filma i kulture, ispričanu u 14 ciklusa, sa oko 70 priča, zasnovanu na arhivskim istraživanjima, zaboravlјenim biografijama i pričama koje su ostale van glavnih tokova filmske istorije. Među temama su bombardovanje Beograda, Goli otok, filmski festivali, kao i priče o Danilu Kišu, Borislavu Pekiću, Stivu Tešiću i drugima. Govoreći o nastanku knjige, Čolić ističe da je ona zapravo nastala štamparskom greškom, objašnjavajući da ga je pogrešno naveden podatak o filmu „Jutro“ Puriše Đorđevića odveo do višegodišnjeg istraživanja arhivske građe širom Srbije. Naime, u jednoj monografiji, glavna uloga Milene Dravić pogrešno je povezana sa Slobodankom Stefanović, što je autora podstaklo da istraži ko je bila žena koja se pojavila u toj pogrešnoj belešci.
Drugo predstavlјeno izdanje, „Srpski film: šezdesete“ Saše Radojevića, posvećeno je srpskoj kinematografiji od 1960. do 1969. godine, mada autor knjigu ne posmatra isklјučivo kao pregled filmske produkcije šezdesetih godina, već kao nastavak šireg istraživanja srpske kinematografije i pokušaj da se kroz film sagledaju društvene i kulturne promene tog perioda.
– Moja osnovna namera je bila da napravim jedan mali lični inventar srpske kinematografije, rekao je Saša Radojević objašnjavajući da je knjiga o šezdesetim nastavak publikacije „Srpski film pedesete“, objavlјene pre tri godine. Autor ističe da knjiga nije samo istoriografski pregled jedne decenije, već deo šireg poduhvata posvećenog srpskoj kinematografiji. Šezdesete, prema njegovim rečima, predstavlјaju jedan od najznačajnijih perioda domaće kinematografije, sa velikom koncentracijom kvalitetnih filmskih ostvarenja. Poseban značaj šezdesetih vidi i u promenama koje su se dešavale van samog filma. Razvoj televizije, pojava popularnih serija, mjuzikala i muzičkih komedija, kao i jačanje urbane kulture, uticali su na teme i estetiku tadašnje kinematografije. Istovremeno, snažan talas ratnih filmova imao je važnu ulogu u izgradnji društvenog i državnog narativa, dok je posebno mesto zauzimao crni talas, koji je, kako je istakao, ostao uticajan do danas.
